قازىرگى ورنىڭىز:ءسوز ونەرى » تولىق مازمۇن

كىتاپ قۇرىپ بارادى. بىراق، كىتاپ قۇرىپ كەتەتىندىگىمەن باعالانباۋى قاجەت

قوسىلعان ۋاقىت:2017-01-04رەداكتور:ءمانسۇرقاينارى:اي-كۋا تورابىكورىلىمى:ىزدەلۋدە...



مەنى شايىردان جازۋشىعا اينالدىرعان ەرنەست حەمينگۋەي، سودان كەيىن – البەر كاميۋدىڭ جەرورتا تەڭىزىن اشتىم. كاميۋ دەگەنىمىز – جالعان ماحابباتقا جازا كەسۋ، اجالدىڭ اۋىتقىماي تۋرا كەلە جاتقاندىعىن ەشقاشان ەستەن شىعارماۋ، عۇمىر قاعيداسىن جاڭادان قالىپتاستىرۋ. تىڭ مازمۇن – تولىعىمەن سەزىمگە بەرىلۋ، تىرشىلىكتىڭ مۇمكىندىكتەرىن تۇبىنە جەتكەنشە سارقۋ. حەمينگۋەي – ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ءتارتىبى، كاميۋ – ويلاۋ جۇيەسى.

كىتاپ قۇرىپ بارادى. بىراق، كىتاپ قۇرىپ كەتەتىندىگىمەن باعالانباۋى قاجەت. ونىڭ قاسيەتى ورتەپ جىبەرسەڭ دە ەش جانبايتىن قولجازبالار ەكەندىگى مەن كەزدەيسوق جولىقتىرىپ قالعان پەندەنىڭ جان دۇنيەسىن كەرى اۋدارىپ تاستاۋىندا شىعار.

جاقسىلىق قالقىپ سۋ بەتىنە شىعادى، زۇلىمدىقتى قۇردىم دوڭگەلەتىپ تەرەڭىنە الىپ كەتەدى. ماڭگىلىك ساپارىنا اتتانسىن، عالامعا ادەمىلىك پەن اۋەزدىلىك ۇستەمدىك جۇرگىزسىن، بار الەم قارا ءسوزدىڭ قۇلاق كۇيىنە كەلتىرىلسىن.

حەمينگۋەيدى كينوعا قانشا تۇسىرسەك تە كينورەجيسسەر قيالى ونىڭ ءبىر سويلەمىنە تۇرا ما ەكەن. ناعىز پروزادا جويىلمايتىن قۋات بار، عاسىرلار ارناسىنان تاسقىنداپ قۇيىلعان سانسكريت جازبالار سەكىلدى عاجاپ سويلەمدەر دە ءتول داۋىرىندە ۇمىتىلىپ كەتىپ، زاماندار وتە كەلە، ءوزىنىڭ اسقار بيىگىنە قايتا ورالادى. شەكسپير پوەماسىن جازسىن، تولستوي دانالىق تۋرالى جارلىق شاشسىن، بەيىمبەت حالىقتىڭ مۇڭىن شاقسىن. ادەبيەتتى كەبىنىنە وراپ، تابىتىنا سالۋ – اسىعىستىق. كىتاپ ۇڭگىرىنە قايتادى.
عاسىر ءداستۇردىڭ بۇزىلۋىمەن باستالدى. ۇيرەنشىكتى داڭعىل جولايرىققا كەلدى، اربانىڭ دوڭعالاعى قيرا- دى، جۇرەكتى ءورت شالدى. دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ءولىمنىڭ بەت- بەينەسىن كورسەتتى، قاننىڭ ءيىسى، ءتۇرى قانداي بولاتىنىن بىلدىك، قاسقىردىڭ ازۋى جامباسىمىزعا باتتى. ادامگەرشىلىك سەنىمنەن ايىرىلدى. قايىرىمدىلىق مۇڭ- شەر، قايعى- قاسىرەت، ازاپ- بەينەتكە كومەكتەسپەدى. ەلدىڭ پەيىلى تارىلىپ، ارمان- نيەتى اسىل مۇراتىنان اداستى.

ۇرپاقتار تولقىنى ءۇزىلدى. اتالار سالعان سوقپاق نەمەرەلەر ءۇشىن كەرەكسىز بولىپ قالدى. جاس سولدات كەۋدەسىنە قاستاسقان دۇشپانعا دەگەن كەك قاتتى. ادامزات – دۇشپان بەينەسى، سوعىستا جاۋدى اياعان – جارالى. مايداننان جارالى قايتقان قاپادار جاۋىنگەر بەيبىت قالانىڭ جايلى كافەسىندە جاقسى كورەتىن شارابىن عانا ءىشتى، قۇشاعىندا ومىراۋى اشىق، جەڭىل مىنەزدى جەزوكشە وتىردى، ويىندا – قالايدا بۇگىن مايدان دالاسىنان شىعانداپ قاشىپ شىعۋ. قاشىپ شىعۋىنا شاراپ جاردەمدەستى. اداسقان ۇرپاقتار پاريجدە دە، ميلاندا دا، بەرليندە دە، بايوننا مەن ۆەنادا دا قاپتاپ ءجۇردى. عالامدى قايىرا ءتۇسىندىرۋ قاجەت بولدى: قىسقا جانە انىق. اجالدىڭ كەسكىن- كەلبەتى بۇلدىر ەمەس، ولگەن ادامدى كورگەن شەرىكتىڭ جانارى تۇماندانعان جوق، كوزىن جۇمعان دوسىنا سەرىگى نەمقۇرايدى قاراپ تۇردى. قاسىرەتتىڭ بەتىنە تىك قاراعان ءجون. سىرتقى دۇنيە بۇزىلدى، سوندىقتان ىشكى كوسموستىڭ بىت- شىتى شىقتى، سانا – ەكى الەمنىڭ جيىنتىعى – قازاعا ۇشىرادى. دۇنيە نە بولىپ كەتتى، ادام نەگە ازعىندادى، ولاردى كىم قۇتقارادى.

جاڭا ءتاسىل جاڭا سانانى قالىپتاستىردى: ادامزاتتى اراشالاۋ قاجەت ەدى. قانداي قيىندىق بولسا دا رۋحتىڭ تۇعىرى – اسپاندا. جۇرەكسىزدىك، ايارلىق، رۋحاني قۇلدىراۋ ورنى – ءاردايىم اياق استىندا.

كىسىلىكتىڭ ابزال قاسيەتتەرى مەن پەندەشىلىكتىڭ ايار سيپاتى مىلتىقتىڭ اۋزى ساعان كوزدەلگەندە اشىلادى: نە ساتىلاسىڭ، نە جەر قۇشاسىڭ. ادام ەشقاشان بەرىل- مەيدى، ونى تەك قانا ءولتىرىپ تاستاۋعا بولادى.

وڭاي جەڭىس، جەڭىل تابىس، جالاڭ سەزىم، جالعان نامىس، ارزان كۇلكى شەپتەن ورالعان شەرىكتەردىڭ اشۋ- ىزاسىن تۋدىردى: ماحاببات جوق، بىراق قايتكەنمەن تابۋ، جاقسىلىق جوق، بىراق ۇدايى ىزدەۋ، ماعىنا جوق، بىراق ايتەۋىر بەرۋ.
ءسوزدىڭ تىگىسى سوگىلدى، ويتكەنى – الەم قوپارىلدى، سەبەبى – دۇنيە ءبۇلىندى، جۇك تاسىعان دارا- دارا اۆتوموبيلدەر سياقتى ءار سويلەم جەكە- جەكە وقشاۋ مانگە يە بولدى.

ادەبيەتكە حەمينگۋەي كەلدى. ول رەۆوليۋسيا جاسادى. پروزا تاريحى مۇنداي الاساپىراندى تۇڭعىش رەت باسىنان وتكەردى. اسىرە سوزدەرگە ءولىم ۇكىمى ءجاريالاندى. كۇشەيتپەلى شىراي سىزىلىپ تاستالدى. ارتىق سويلەمنىڭ باسى كەسىلدى. ۋاقيعانى كەيىپكەردىڭ ءوزى ايتپايدى، ونى باستان- اياق وقىرمان ءوزى كەشىپ وتىرادى. بايانداۋ – مايدانعا قاتىسپاعان جەلوكپەنىڭ ەرتەگىسى، “قاسىرەتتىڭ ءتۇسى اق”، اپتىقپاي سۋرەتىن سالىپ بەرۋگە بولادى. دەتالدى ءوزى انىق كورمەگەن قالامگەر بويامالاپ اڭگىمەلەۋگە ۇرىنادى، ايتپەسە نەسىن جازادى.

ءار ءسوز – پايدالانۋعا بەرىلگەن كىرپىش، قالاۋدىڭ ءادىسى بالشىق جاعىپ، ءبىرىنىڭ ۇستىنە ءبىرىن قاباتتاپ جاتقىزا بەرۋ ەمەس، كەيبىر تۇسىنا كىرپىشتى تىك قويىپ، تەرەزە جاسايمىز. قابىرعانىڭ مىندەتتى تۇردە ۇزىن بولۋى شارت ەمەس، كەيدە قاپتالىن شاعىنداپ، كەلتە قايىرعان ابزال، عيمارات تەك قانا اتشاپتىرىم دالىزدەن تۇرمايدى.

سويلەمدە – ەتىستىكتىڭ ءرولى زور، ودان ىرعاق تۋادى، ايتارىڭدى ءدوپ باسسا – ويدى بەكىتەدى، ۇنەمى ءمان- ماعىنانى ىقشامداپ بەرە الاتىن ءسوزدى شارق ۇرىپ ىزدەۋ قاجەت. زادى، قىسقا جازۋ قارابايىرلىقتان بو- يىن اۋلاق سالسىن، ارقاسى جاۋىر سوزگە جولاماسىن، ەشكىم ۇقپايتىن سويلەمدى ءۇيىر قىلماسىن.

بىلمەيتىن تاقىرىپقا قولىڭدى سۇقپا. بىلەتىن نارسەنى تۇگەل سيپاتتاپ، تۇگەندەپ ايتىپ تالپىنۋدىڭ قاجەتى شامالى، بۇگە- شىگەسىنە دەيىن ءمالىم جايتتى ءتۇسىرىپ، قالدىرىپ كەتكەن كوپ ۇتادى: ديالوگ اداسىپ جۇرگەندەي كورىنۋى مۇمكىن، بىراق ءتۇسىرىپ، قالدىرىپ كەتكەن جايت ءسوزدىڭ استارىندا جاتادى. حەمينگۋەي قاھارمانىمەن تانىستىرمايدى، ەشقايسىسىنا مىنەزدەمە بەرمەيدى، ونى قارەكەتىن كورىپ، مىنەز- قۇلقىنىڭ قىر- سىرىنا قانىعىپ، كەيىن ءوزىڭ تانىپ الاسىڭ. ەشتەڭە قايتالانباۋى ءتيىس: شىققان اسۋدى ەكى مارتە باعىندىرىپ قاجەتى جوق.

ءماتىن ىرعاقپەن تۇزەتىلەدى. ديالوگتاعى جاۋاپ كەيدە شورت قيىلادى. قولعا ۇستاتپاي قويعان وي شىڭ- دالا تۇسەدى، اڭگىمە جونىلادى، روماننىڭ پوۆەسكە اۋىس- ۋى مۇمكىن، نوۆەللادان ءبىر اۋىز وقيعا قالادى. ءار سوزىڭە جاۋاپ بەرۋگە دايىندال، ۋاقىت الداپ- ارباۋعا كونبەيدى. كەيدە، اۋىق- اۋىق سوڭىرقالاپ جاڭا ءادىس جولى كەزدەسەدى: ءبىر ءسوز الدەنەشە مارتە جالعىز پا- يىمدى تۇپتەپ كەتەدى. ليريكالىق كوڭىل كۇيىن سوزۋ ءۇشىن نەمەسە قالام ءسۇيىپ جازعان اسەردى ناقىشتاۋ ءۇشىن. تۇزەتۋدەن قورىقپاعان ءجون. ىرعاق تەربەتپەگەن ءسوز ارحيتەكتۋرانى بۇزادى. شاعىن دۇنيە – تالانت پەن ىزدەنىستىڭ جەمىسى. نوۆەللا سوڭىن الدىن الا كورە ءبىلۋ – دارىندىلىق. شارىقتاتىپ اكەلىپ، اقىرىندا ادەمى ءۇزىپ جىبەرۋ – شەبەرلىكتىڭ بەلگىسى.

دالدىكتە حەمينگۋەيدەن وزعان ەشكىم جوق. ونى مويىنداماعان جازۋشىنىڭ قابىلەتىنە ءوز باسىم كۇمان- مەن قارايمىن. ءار سويلەمدى مۋزىكاعا اينالدىرعان ەستەتيكاسىنىڭ دوپتىگى تۇلا بويىڭدى شىمىرلاتادى. سونداي عاجاپ شاعىن تۋىندىلار، كوركەمدىگى كوز سۇيسىنتەدى، اسەمدىك اسەرىن سەزىنۋ قايىرا وقۋعا سەبەپشى بولادى. شوقتىعى بيىك شىعارماسى – “تۇنگى جارىق”.
ول كورىپ جازدى. اۋەلى باسىنان كەشىردى، ارتىنان قالامى وقىرمانىنا جەتكىزدى. بۇقا مايدان، بوكسشى ەرەجەسى، سوعىستا سىنعان قول، تاۋەكەلشىل ماحاببات، بالىقشى كۇركەسى، جولبارىستى اتىپ ءولتىرۋ – ومىرىندە بولدى.

بولماعان، باستان كەشپەگەن نارسەنى جازا المادى، سونىسىمەن ۇلى. شىعارماشىلىعى مەن عۇمىر- ناماسىنداعى قوس جەلى ءبىر- ءبىرىن قايتالاپ، جۇپتاسىپ قاتار ءجۇردى، جازۋ ءۇشىن ساپار شەگىپ، ەل كوردى، جەر بەتىن كەزۋ ءۇشىن جازۋ كەرەك ەدى. ول ەستىگەن ءسوزىن ۇمىتپادى. كورگەنىن قاعازعا تۇسىرە الدى. جازعىسى كەلمەسە، قالامى جۇرمەدى. كەي ۋاق ازاپتى كۇيزەلىستەر ايلارعا، جىلدارعا سوزىلدى. ول ەشتەڭە جازباي تىرلىك كەشتى: حەمينگۋەي ءۇشىن قاسىرەت. ۋاقىت كوشى جىلجي كەلە جازىپ كەتەرىنە سەندى.

ءبىر جولعى داعدارىس ون جىلعا سوزىلدى. قاتتى قاپالاندى، تەز قارتايىپ قالدى، جاستىق شاعىن ءجيى ويلادى. ونى “شال مەن تەڭىز” قۇتقاردى. بىراق، ونى ەندى ەشتەڭە قۇتقارا المايتىن ەدى. سىرقاتى كوبەيدى، شابىتى شاۋ تارتتى، تىرشىلىگى مانىنەن ايىرىلدى.

حەمينگۋەي تۋرالى جازىلعان ەستەلىكتەر كوپ. ءار قالامگەردىڭ جەكە ايتارى بار، ۇيرەنگەن تۇستارى مول. عۇمىرى جايلى ب. ا. گيلەنسون كىتاپ شىعاردى: “ەرنەست حەمينگۋەي”. جاقسى ساراپتالعان تۋىندى.

ءپالساپاشى ە. يۋ. سولوۆەۆ “قاسىرەتتىڭ ءتۇسى اق” اتتى وچەرك جازدى، ەۆگەنيي ەۆتۋشەنكو “قوش بول، حەمينگۋەي” ەسسەسىن دۇنيەگە اكەلدى، يۋ. يا. ليدسكيي “ە. حەمينگۋەي شىعارماشىلىعى” دەپ اتالاتىن سۇبەلى ەڭبەگىن ءجاريالادى. ونى ورىسشاعا اۋدارعان ادامدار شە، ولار ءوز تۇسىنىكتەرىمەن ءبولىستى. امەريكالىقتار ءتول ازاماتىن جات جۇرتقا بەرىپ قويعان جوق، قانشاما كىتاپتار سومدالدى، ەستەلىكتەردىڭ كولەمى ۇشان- تەڭىز، جاڭا تولقىن، زادى، باسقاشا كوزقاراسپەن تۋادى.

سولاي بولسا دا، ەشقانداي سىني ادەبيەتكە ەلىكتەمەي، ءوزىمنىڭ حەمينگۋەيىمدى جازعىم كەلدى. قالامگەردى وسىلاي قابىلدادىم. كەيىنگى جىلدارى حەمينگۋەي اۋرۋعا شالدىقتى، ۇزاق جازا المادى، بۇرىن وڭاي ەسىنە تۇسىرەتىن جايتتاردى ۇمىتىپ قالا بەردى. ول قۇلدىراۋعا ۇشىرادى. ەرجۇرەك سولدات، اشىق تەڭىزگە ەركىن شىعىپ كەتە بەرەتىن باتىل بالىقشى، مىقتى اڭشى، عاجاپ بوكس- شى، كارناۆالدى سۇيگەن قىدىرىمپاز جانە. . . ۇدايى مويىماعان جىگەرلى تۇلعا، دارىنى سۇمدىق جازۋشى بەيشارا حالگە ءتۇستى. ەشقاشان جەڭىلمەگەن ول شەشىمىن كۇنى بۇرىن دايىنداپ قويعان ەدى.

1961 جىلدىڭ ەكىنشى شىلدەسىندە، جەكسەنبى كۇنى، حەمينگۋەي ەرتە ويانىپ كەتتى. ەرتەدەن كەلە جاتقان ادەتى، كۇننىڭ العاشقى ساۋلەسىمەن قاتار تۇراتىن. ءۇي ءىشى ۇيىقتاپ جاتتى. قىزىل حالاتىن جامىلىپ، ول تومەنگى قاباتتىڭ استىنداعى شوشالاعا تۇسكەن. مىلتىق جاتقان بولمەنى كىلتپەن اشىپ، قوساۋىزعا ەكى پاتروندى سالدى دا، جوعارى كوتەرىلدى. سودان كەيىن مىلتىقتىڭ ۇڭعىسىن اۋىزىنا تىرەپ، شۇرىپپەنى باس- تى.

الماتى، 28. 06. 1996


0
评论ىزدەلۋدە......
جوبا تۋرالى | اي - كۋا ۋيچات تەكشەسى | بايلانىس ورناتۋ | قولداۋشىلار | وقىرمان نازارىنا | ەرەجە - تۇزىم | لەبىز |

توراپتىڭ بارلىق ۇقىعى اي - كۋا تورابىنا ءتان.جاۋاپتى رەداكتور:مۋسا ءتابىتاي ۇلى(ءمانسۇر)

copyright 2017 苏ICP备15062819号-3 18792514428 Mr.Musa